Aktywizacja zawodowa osób chorych psychicznie

REFERAT Z KONFERENCJI „MIEJSCE OSÓB CHORYCH PSYCHICZNIE NA RYNKU PRACY” (TORUŃ, KSIĄŻNICA KOPERNIKAŃSKA, 22.11.2010r.)

 

O fundacji 

            RC Fundacja Konsultingu i Rehabilitacji została założona 6 listopada 2001r. w Toruniu. Pomysłodawcą i założycielem fundacji jest niemieckie stowarzyszenie REHA CONSULT z siedzibą w Berlinie (prowadzone przez Pana prezesa Michaela Marterera). Doświadczenie REHA CONSULT w zakresie tworzenia oraz realizacji ofert i miejsc opieki dla ON w szczególności osób niepełnosprawnych intelektualnie oraz chorych psychicznie sięga kilkunastu lat.

            Głównym celem fundacji jest poradnictwo, opieka, rehabilitacja, pielęgnacja, zatrudnianie oraz zawodowa reaktywacja osób niepełnosprawnych, chorych oraz społecznie pokrzywdzonych. Bardzo ważnym celem fundacji jest również uświadamianie i uwrażliwianie społeczeństwa przy współpracy z organami państwowymi, organizacjami pozarządowymi jak i pożytku publicznego oraz prywatnych instytucji, które zajmują się rzeczoną problematyką. Istotą działania fundacji jest przeciwdziałanie społecznej izolacji wspomnianych grup osób oraz wspieranie ich i integrowanie w celu umożliwienia im uczestnictwa we wszystkich dziedzinach życia publicznego.

            Kolejnym bardzo ważnym celem fundacji jest dehospitalizacja osób, które z powodu braku alternatywnych form opieki i wsparcia zostały umieszczone w szpitalach psychiatrycznych, domach pomocy społecznej lub innych tego typu placówkach.

            Fundacja zajmuje się głównie osobami chorymi psychicznie i niepełnosprawnymi intelektualnie, wspierając samodzielność i autonomię, hołdując zasadzie wsparcia w zależności od realnych potrzeb, zapewniając w tym czasie warunki bytu jak najbardziej zbliżone do normalnego, codziennego życia.

            Obecnie fundacja (przy współudziale środków Gminy Miasta Torunia oraz Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego) ma do zaoferowania kilka form aktywizacji społecznej i zawodowej. W skład oferty, która skierowana jest głównie do osób ze zdiagnozowaną schizofrenią wchodzą 3 Mieszkania Chronione [MCH] oraz Centrum Dzienne. Przy udziale wspomnianych środków Unijnych realizowany jest projekt pod nazwą „Twoje możliwości Twoją szansą”. Łączna ilość miejsc we wspomnianych mieszkaniach chronionych wynosi 31 [MCH1 (ul. Mickiewicza) – 350 m2, 13 miejsc; MCH2 (ul. Konopnickiej) – 180 m2, 7 miejsc; MCH (Nowa Wieś Wielka) – dwie kondygnacje, 11 miejsc], w których z założenia celem pobytu uczestników jest usamodzielnianie się oraz pogłębianie umiejętności społecznych i interpersonalnych. Centrum Dzienne, do którego uczęszcza w chwili obecnej około 40 osób, daje możliwość zdobycia nowych umiejętności, jak i doskonalenia już posiadanych w 6 pracowniach: kreatywnej, tekstylnej, gastronomicznej, remontowo – modernizacyjnej, stolarskiej oraz komputerowej, w której uczestnicy przy wsparciu trenera pracy poznają między innymi mechanizmy poruszania się po rynku pracy, a także dzięki treningowi interpersonalnemu zapoznają się z tajnikami autoprezentacji, w celu aktywnego poszukiwania pracy. Kolejną formą aktywizacji zawodowej, z której mogą skorzystać podopieczni Fundacji jest zatrudnienie wspomagane, którym zajmują się trenerzy pracy (opis w II części wystąpienia). Każda z grup pracuje pod nadzorem wykwalifikowanego terapeuty oraz psychologa, który w porozumieniu z Wojewódzkim Ośrodkiem Lecznictwa Psychiatrycznego w Toruniu realizuje działania terapeutyczne oraz reaguje w sytuacjach kryzysowych.

            W chwili obecnej Fundacja poszerzyła swój program działania o kolejny projekt Mieszkań pod Ochroną, którego realizacja rozpocznie się w grudniu bieżącego roku. Projekt ten zakłada udostępnienie podopiecznym fundacji 9 miejsc w 3 mieszkaniach. Jego głównym założeniem jest przejście do kolejnego etapu usamodzielniania się uczestników przebywających w MCH. Przewidziany jest także udział osób, które obecnie nie są objęte programem MCH., ale rokują największe szanse w związku z aktywizacją zawodową. Wspomniany projekt zakłada utrzymanie miejsc w Mieszkaniach pod Ochroną przez uczestników programu, dzięki znalezieniu i/lub utrzymaniu przez nich pracy. Pozwoli to na jeszcze większe usamodzielnienie się uczestników na polu społecznym i zawodowym. Uczestnicy będą także mogli wziąć udział w kursach zawodowych – doszkalających oraz w kursie języka angielskiego, który pozwoli na przyswojenie podstaw wspominanego języka, traktowanego obecnie jako standard wśród umiejętności potencjalnego pracownika.

 

Praca Trenera Pracy – zatrudnienie wspomagane

 

            Wprowadzanie osoby niepełnosprawnej na otwarty rynek pracy jest procesem interdyscyplinarnym, w związku z czym praca na stanowisku trenera pracy wymaga wielu różnorodnych umiejętności, a także ścisłej współpracy z wieloma specjalistami (psycholog, psychiatra, terapeuta, doradca zawodowy). Po przeprowadzeniu wywiadu psychologicznego (określającego kompetencje społeczne, umiejętności oraz zainteresowania klienta) trener rozpoczyna współpracę z osobą niepełnosprawną. Określa jej dotychczasowe doświadczenie zawodowe, poziom wykształcenia oraz możliwości zawodowe (kursy, szkolenia). Następnie wraz z osobą niepełnosprawną zostaje stworzony Indywidualny Plan Rehabilitacji i Aktywizacji Zawodowej (IPR i AZ), który jest na bieżąco korygowany, w zależności od zmian preferencji zawodowych osoby oraz podejmowanych prac. Bardzo ważne w pracy trenera pracy jest zapewnienie stabilizacji zawodowej klienta, z naciskiem na utrzymanie zatrudnienia.

            Trener pracy wyszukuje stanowisko pracy zgodne z profilem klienta – IPR i AZ. Do zadań trenera należą negocjacje z pracodawcami, ustalenie warunków pracy, zakresu obowiązków przyszłego pracownika oraz przekazanie informacji dotyczących praw zatrudnianej osoby niepełnosprawnej. W przypadku, gdy istnieje potrzeba dostosowania stanowiska pracy, pozyskania dofinansowania do wynagrodzenia lub dofinansowania do tworzonego miejsca pracy, firma zatrudniająca osobę niepełnosprawną może uzyskać wszelkie niezbędne informacje od trenera pracy. Jest to możliwe z uwagi na fakt, iż trener pracy współpracuje na bieżąco z wieloma placówkami publicznych służb zatrudnienia, opiekuńczo-wychowawczymi i instytucjami zajmującymi się pomocą społeczną, a także aktywizacją zawodową. Pracodawca ma również możliwość zlecenia przeprowadzenia rozmów z pracownikami firmy, którzy mają problemy z akceptacją lub współpracą z osobą niepełnosprawną. Trener pracy może udzielić wsparcia przyszłemu pracownikowi w trakcie wizyty u lekarza medycyny pracy oraz podczas szkolenia BHP.

            Po przejściu wspomnianych procedur zatrudniana osoba niepełnosprawna otrzymuje w miejscu pracy wsparcie trenera, którego natężenie zależne jest od indywidualnych potrzeb klienta. Dotychczasowe doświadczenie zebrane na stanowisku trenera pracy pozwala mi stwierdzić, że zwiększona intensywność wsparcia związana jest z rodzajami niepełnosprawności wymienionymi w przepisach jako szczególne, czyli zaburzenia psychiczne, niepełnosprawność intelektualna i epilepsja. W szczególnej sytuacji są osoby ze schizofrenią. Jest to wyjątkowa grupa osób, wymagająca bardzo delikatnego i indywidualnego wsparcia. Skomplikowana sytuacja zarówno zdrowotna jak i społeczna tej grupy osób wymaga precyzyjnego dostosowania planu aktywizacyjnego (IPR i AZ). Pozwoli to zbudować wizerunek osoby niepełnosprawnej jako równorzędnego partnera.

            W początkowym etapie przebywania osoby niepełnosprawnej w pracy, trener wspiera ją również podczas zapoznawania się ze współpracownikami, czyli stara się zapewnić odpowiednie warunki pracy na wszelkich możliwych płaszczyznach. Jest to wsparcie udzielane zarówno w sferze zawodowej, towarzyskiej jak i niejednokrotnie osobistej (pomoc w rozwiązywaniu problemów osobistych). Ostatecznie trener pracy powoli wycofuje się z zakładu pracy, pozostawiając klienta usamodzielnionego, monitorując regularnie jego postępy oraz niezmiennie reagując na wszelkie przejawy dyskryminacji, konflikty oraz zmiany, z którymi osoba niepełnosprawna może mieć problemy.

            Jak wspomniałem na początku, funkcja trenera pracy wymaga wielu różnorodnych zdolności. Osoba trenera często musi wykazywać się umiejętnościami charakterystycznymi dla doradcy zawodowego, pedagoga, psychologa, a czasem negocjatora. Pozwalają one trenerowi stworzyć swoisty bufor bezpieczeństwa pomiędzy pracodawcą, a zatrudnianą osobą niepełnosprawną, w celu zapoczątkowania płynnej współpracy. Dzięki wymienionym umiejętnościom trener pracy może aktywnie uczestniczyć w jednym z ostatnich etapów usamodzielniania się klienta – etapie zawodowym.

 



Trening interpersonalny (opracowała Paulina Oskroba)

 

Beneficjenci  projektu „Twoje możliwości, Twoją szansą” od czerwca do końca września 2010 roku uczestniczyli w codziennym dwugodzinnym Treningu Interpersonalnym, który zawierał następujące bloki tematyczne: komunikacja werbalna/niewerbalna, radzenie sobie ze stresem, autoprezentacja oraz asertywność. W ramach warsztatów z komunikacji niewerbalnej mieli okazję poznać znaczenie oraz zastosowanie w praktyce mowy ciała –gestów, mimiki, postawy. Na treningu komunikacji werbalnej uczyli się skutecznego porozumiewania się w kontaktach społecznych -poprzez autodiagnozę własnych błędów i interpretację wypowiedzi ustnych. Podczas zajęć z warsztatu radzenia sobie ze stresem beneficjenci poznawali swoje predyspozycje osobowościowe oraz indywidualny model przeżywania stresu. Nauczyli się technik relaksacyjnych w radzeniu sobie ze stresem tj. progresywna relaksacja mięśni Jacobsona, techniki relaksacyjne Bensona, trening autogenny Schultza oraz wizualizację.

 

Warsztaty z autoprezentacji przyczyniły się do wykształcenia adekwatnej samooceny oraz kreowania pozytywnego wizerunku. Uczestnicy zostali zapoznani z zasadami doboru garderoby w zależności od okoliczności oraz elementami wizażu. Ćwiczenia miały na celu przygotowanie do rozmowy rekrutacyjnej i aktywnego poszukiwania pracy.

 

Cykl warsztatów treningu interpersonalnego zamykały zajęcia z tematyki asertywności. Beneficjenci pracowali nad poszerzeniem świadomości na temat swoich praw, wyrażania swoich przekonań i opinii. Pod koniec treningu interpersonalnego przeprowadzono symulowane rozmowy kwalifikacyjne nagrywane na kamerę cyfrową. Nagrania zostały zaprezentowane i oceniane przez uczestników pod kątem mowy werbalnej i niewerbalnej, asertywności i autoprezentacji. W ramach zajęć beneficjenci uczyli się nowych zachowań i umiejętności społecznych. Trening stwarzał bezpieczną atmosferę do ujawniania swoich emocji i zachowań w różnych sytuacjach życiowych. Była to także możliwość przyjrzenie się sobie, swoim reakcjom oraz reakcjom innych na nas poprzez otrzymywanie informacji zwrotnych od grupy. Dzięki różnorodnym ćwiczeniom uczestnicy doskonalili proces porozumiewania się z innymi ludźmi, rozwiązywania trudnych i konfliktowych sytuacji, a także nauczyli się konstruktywnych sposobów radzenia sobie ze stresem. Wszyscy beneficjenci chętnie i z dużym zaangażowaniem uczestniczyli w zajęciach. Osoby zamknięte a wręcz autystyczne przełamały opór i introwertywną postawę w stosunku do grupy. Osoby z wysokimi umiejętnościami społecznymi a niskim intelektem nie rozumiały prostych poleceń słownych a tym samym nie były w stanie aktywnie uczestniczyć w zajęciach. Spowodowało to konieczność wyodrębnienia specjalnej grupy dla osób z deficytami intelektualnymi. Trening interpersonalny okazał się trafnym przedsięwzięciem, które przyniosło uczestnikom wiele korzystnych efektów.

 

 

Maciej Neumann – Trener Pracy (RC fundacja konsultingu i rehabilitacji)

 

Polityka prywatności|Regulamin