Neurobiologiczna próba wyjaśnienia CHAD B. Carrolla

          Teorii podejmujących próbę wyjaśnienia zjawiska chorób afektywnych na tle neurobiologicznym jest kilka. Na przykład amerykański psycholog B. Carroll upatruje ich przyczyn w zaburzeniach trzech układów: nagrody, ośrodkowego bólu oraz aktywności psychomotorycznej. W przypadku układu nagrody podczas epizodu depresyjnego następuje jego zahamowanie. Struktury, które z ewolucyjnego punktu widzenia mają służyć zwiększaniu prawdopodobieństwa korzystnych dla organizmu zdarzeń i odczuć przestają wypełniać prawidłowo swoją funkcję. Oznacza to, że jednostka nie odczuwa pozytywnego nastroju. Z kolei w fazy maniakalnej układ nagrody jest rozhamowany, powodując nadmierną ilość odczuwanych pozytywnych emocji, czego przejawem jest stan euforyczny.

 Kolejnymi strukturami mózgowymi związanymi z objawianiem się CHAD jest według Carrolla tak zwany mechanizm bólu ośrodkowego, który odpowiada za odbiór negatywnych bodźców ze środowiska. Okres obniżenia nastroju jest w tym wypadku związany z nadaktywnością tego układu, czego wyrazem jest interpretowanie dotąd neutralnych bodźców jako negatywnych. Zwiększenie ilości negatywnych odczuć powoduje pogłębiający się stan depresji. Natomiast w manii, analogicznie, struktury te są jakby uśpione i wychwytują znacznie mniejszą liczbę potencjalnie zagrażających bodźców. Brak sygnałów o zagrożeniu sprawia, że w osoba w fazie maniakalnej podejmuje wiele aktywności, które z racjonalnego punktu widzenia są dla niej niekorzystne.

Ostatnim elementem w triadzie Carrolla jest zaburzenie aktywności psychomotorycznej, w której skład trzeba zaliczyć szybkość procesów myślowych, płynność, tempo mowy, komunikację niewerbalną i ogólną energię organizmu. Spowolnienie aktywności charakteryzuję depresję  i jest pierwszym objawem zauważanym przez otoczeniu w przypadku tej choroby. W skrajnych przypadkach może również przybierać postać osłupienia (stupor depressivus), objawiającego się całkowitym zatrzymaniem zdolności ruchu jak i mowy. Z kolei nadmierna aktywność psychomotoryczna jest powiązana z epizodem maniakalnym, która czasem doprowadza do tak zwanego szału maniakalnego (furor maniacalis), który jest już powiązany z odczuciem silnego dyskomfortu u chorego.

Powodem powstawania zaburzeń układów związanych z CHAD jest naruszenie gospodarki neurohormonalnej. W przypadku układu nagrody w obrębie skupiska komórek noradrenergicznych i dopaminergicznych umiejscowionych w pniu mózgu i w niektórych obszarach przodomózgowia (podwzgórzu, jądrach przegrody, brzusznym prążkowiu). W układzie ośrodkowego bólu są to takie struktury jak: nakrywka śródmózgowia, istota szara okołowodociągowa, śródmózgowia, trzykomorowe przednie obszary wzgórza. Z kolei wskazanie konkretnej lokalizacji obszarów odpowiedzialnych za aktywność psychomotoryczną jest bardzo trudne. Dlatego podaje się, że zaburzenia gospodarki neurohormonalnej przy CHAD występują w korze czołowej, jądrach podstawnych, móżdżku i wzgórzu.   

 

AK

Na podstawie:

Gierdalski M., Depresje i uzależnienia lekowe [w:] Górska T., Grabowska A., Zagrodzka J. (red.), Mózg a zachowanie, Warszawa 2006 

Polityka prywatności|Regulamin